Strona głównawarzywa

Dział warzywa

Uprawa kapusty białej, uprawa kapusty wczesnej, rozsada kapusty

Data: 2011-06-08, Data edycji: 2019-01-25

Kapusta biała uprawa


Ten artykuł jest podzielony na części. Kliknięcie w link poniżej przenosi czytelnika do wybranego zagadnienia:
Kapusta wczesna w gruncie >> pod osłonami >> średnio wczesnej i późnej w gruncie >> Przechowywanie kapusty

Rośliny warzywne zaliczane do kapustnych należą do rodziny krzyżowych. Pochodzą one od dzikiej kapusty, która rośnie na wapiennych wybrzeżach Francji i Anglii. Dzięki obcopylności dzikiej kapusty wyhodowano nowe gatunki, których tylko kwiat, owoc łuszczyna i nasiona pozostały prawie bez zmian, natomiast części użytkowe uległy zróżnicowaniu.
Początkowo uprawiane były formy bezgłówkowe jak jarmuż i kapusta pastewna. Z chwilą wyhodowania kapusty głowiastej znaczenie warzyw kapustnych w odżywianiu ludzi wzrosło tak dalece, że stały się one grupą najpowszechniej uprawianą i spożywaną.

Kapusta rodzaje. Do najczęściej uprawianych należą: kapusta głowiasta biała, kapusta głowiasta czerwona, kapusta włoska, kapusta brukselska, jarmuż, kalarepa, kalafiory i brokuł.
Wszystkie rośliny z tej rodziny najlepiej rosną i rozwijają się w klimacie umiarkowanym, o latach chłodnych i wilgotnych. Są dość wytrzymałe na przymrozki wiosenne. Niektóre z nich, np. kapusta brukselska i jarmuż, po osiągnięciu wielkości handlowej wytrzymują kilkustopniowe mrozy.
Ze względu na dużą powierzchnię liści i szybkie parowanie wymagają dość dużych ilości wody. Na glebach lekkich i przy małej ilości opadów lub niedostatecznym podsiąkaniu wody gruntowej dają małe plony. Pobierają duże ilości składników pokarmowych, zwłaszcza azotu. Uprawia się je z rozsady, przeważnie w pierwszym roku po oborniku.
Z wyjątkiem brokuła i kalafiora są to rośliny dwuletnie. Do rozwoju generatywnego i dobrego zawiązania nasion wymagają obniżonej temperatury.

Choroby i szkodniki są opisane tutaj -> Kapusta szkodniki



Wiadomości ogólne. Opis botaniczny.


Kapusta właściwości. Jest rośliną dwuletnią. Nasiona ma drobne, kuliste, brunatno czarne w 1 gramie znajduje się 300-350 nasion. Zdolność kiełkowania zachowują przez 4-5 lat. W temperaturze powyżej 6°C nasiona kiełkują po 3 dniach.
Liście mają kształt sercowaty. Liście właściwie są okrągłe, pokryte sinawym nalotem woskowym. Korzenie mogą sięgać na głębokość 1,5 m. Rośnie bardzo szybko. Gdy rozrosną się liście, następuje zahamowanie wzrostu wierzchołka pędu, a wyrastające wciąż młode liście zaczynają zwijać się ku środkowi, tworząc główkę. Twarda zwinięta główka stanowi część- jadalną.
Po uformowaniu się twardej główki pęd wierzchołkowy rośnie nadal, toteż główka pęka.
Kapusta odmiany. Główki odmian wczesnych pękają zaraz po stwardnieniu, odmian późnych w czasie przechowywania albo po posadzeniu do gruntu.
Kapusta, która zwinęła główkę lub ma dobrze rozwiniętą rozetę liści, przetrzymywana 2-3 miesiące w temperaturze od 0 do 10°G, wydaje po posadzeniu do gruntu pęd kwiatostanowy, wysokości do 1,5 m. Kwiaty są żółte. Po zapyleniu kwiatów przez owady zawiązują się owoce łuszczyny.

Wartość energetyczna i biologiczna.


Kapusta wartości odżywcze. Wartość energetyczna jest mała: 100 g kapusty dostarcza organizmowi około 30 kalorii. Zawiera średnio 91% wody. Zawartość substancji azotowych około 1,8% białka, 3% związków bezazotowych, 2-3% cukrów, prawie 1% składników mineralnych, w tym znaczne ilości wapnia, fosforu i potasu. Kapusta witaminy- zawiera prawie wszystkie podstawowe witaminy.
Łatwość uprawy, duże plony, możliwość przechowywania w stanie świeżym przez zimę i łatwość konserwowania (kiszenie) spowodowały, że kapusta należy w Polsce do podstawowych warzyw.

Wymagania klimatyczne i glebowe.


Kapusta biała właściwości. Jest rośliną o małych wymaganiach cieplnych. Dobrze ukorzeniona i zahartowana rozsada znosi temperaturę do -3, a nawet do -5°C. Jesienią dorośnięte główki wytrzymują dobrze przymrozki do — 8°C. Najlepiej rośnie w temperaturze 14-18°C, powyżej 30°C nie zwiją główek. Należy do roślin, silnie reagujących na długość dnia. Krótki dzień wpływa hamująco na Wiązanie główek. Brak dostatecznej ilości światła powoduje silne wyciąganie się rozsady, jak również słabe wiązanie główek.
Wymaga dużej wilgotności gleby i powietrza. Dla odmian wczesnych korzystne są deszcze w maju i czerwcu, dla późnych w drugiej połowie lata.
Hodowla kapusty. Pod uprawę kapusty wczesnej wybieramy gleby w dobrej kulturze, żyzne, zasobne-w próchnicę i składniki pokarmowe, ciepłe (mocne szczerki gliniaste, lessy próchniczne, czarnoziemy i czarne ziemie), jeśli to możliwe pola z wystawą południową. W okolicach, gdzie jest mało opadów wiosną, kapustę wczesną trzeba nawadniać co najmniej 2-3 razy w okresie wegetacji. Wpłynie to na wcześniejsze zawiązywanie główek i wzrost plonu. Na glebach niżej położonych, podmokłych uzyskuje się w latach suchych bardzo dobre plony, natomiast w latach deszczowych uprawa kapusty wczesnej na takich glebach może być zawodna.
Kapusta gatunki. Gleba pod uprawę kapusty średnio wczesnej i późnej nie musi być w tzw. kulturze ogrodniczej, byłe była zasobna w składniki pokarmowe i niekwaśna (pH 6,5). Kapusta późna udaje się dobrze, na madach, lżejszych i cięższych glebach gliniastych oraz na niskich torfach uprawnych. Pod uprawę kapusty później odpowiednie są tereny graniczące z łąkami lub niskie tereny zalewane na wiosnę przez wodę z roztopów. Na glebach lekkich kapusta późna rośnie źle i daje bardzo niskie plony, szczególnie w latach suchych.

Kapusta wczesna w gruncie


Odmiana, stanowisko, gleba, nawożenie, termin siewu i sadzenia oraz sposób uprawy decydują o jej wczesności.
Okres od siewu do dojrzałości zbiorczej wynosi u odmian wczesnych 125-135 dni. Tworzą one główki małe i średnie, które zbiera się przed całkowitym wyrośnięciem, gdy ważą od 0,5 do 1,5 kg.

Stanowisko w zmianowaniu.


Kapusta wczesna uprawa. Uprawia się w pierwszym roku po oborniku.
Kapusta uprawa współrzędna. Ze względu na szybki wzrost i szybkie zacienienie powierzchni przez liście możemy uprawiać ją po roślinach zachwaszczających glebę. Bardzo dobre jest stanowisko po mieszance traw z motylkowymi lub po roślinach wieloletnich; wystarczy wówczas pół dawki obornika. Równie dobre jest stanowisko po roślinach schodzących bardzo wcześnie z pola, np. po mieszance roślin motylkowych wysianej po ziemniakach i przyoranej na zielony nawóz. Wówczas nawożenie obornikiem jest zbędne.
Ze względu na choroby i szkodniki nie należy uprawiać kapusty po innych roślinach krzyżowych. Na to samo pole nie należy wracać z tą uprawą częściej niż co 4 lata.

Uprawa kapusty nawożenie, uprawa roli.


Po zbiorze wczesnego przedplonu, np. w lipcu, można dać pół dawki obornika (20 t/ha) i wysiać rośliny motylkowe, które zostaną przyorane jesienią. Jeśli przedplon zebrano później, to pole nawozi się obornikiem częściowo rozłożonym w ilości 35-49 t/ha i płytko go przyoruje, a jesienią stosuje głęboką orkę. Wykonując orkę głęboką można jednocześnie przyorać nawozy mineralne, dając 2/5 dawki nawozów fosforowych i 2/5 dawki nawozów potasowych. Jeżeli pH gleby jest niższe od 6,5, trzeba pole zwapnować późną jesienią lub bardzo wczesną wiosną.
Dawki nawozów mineralnych zależą od zasobności gleby w składniki pokarmowe. Na glebach średnio zasobnych nawożonych obornikiem w ilości 30-40 t/ha zawartość składników pokarmowych, badana metodą uniwersalną, powinna wynosić 120-150 mg N, 50-60 mg P205, 120-140 mg K2Q w 1 litrze gleby. Wartość tę uzyskuje się, dając na 1 ha: około 120 kg N w postaci saletrzaku lub saletry amonowej, 50 kg P205 (150 kg superfosfatu potrójnego granulowanego) i 200 kg K20 (400 kg soli potasowej 50 %). Ponadto w okresie wegetacji należy 1-2-krotnie dokarmić rośliny saletrą amonową. W drugim roku po oborniku dawkę nawozów mineralnych należy zwiększyć o 25%.
Wiosną stosuje się głębokie kultywatorowanie (na glebach ciężkich, zlewnych zamiast kultywatorowania należy wykonać płytką orkę) i bronowanie, po czym sadzić rozsadę.

Produkcja rozsady.


Najwcześniejszy plon z gruntu otrzymuje się produkując rozsadę w doniczkach. W końcu stycznia wysiewa się nasiona do inspektu lub do skrzynek w szklarni i utrzymuje temperaturę 15°C. Po wzejściu roślin temperaturę należy obniżyć do 12°C, a w dni pochmurne do 10°C. Gdy rozwiną się liścienie, siewki pikuje się do doniczek średnicy 6-7 cm i ustawia doniczki w inspekcie lub na stołach w szklarni, utrzymując temperaturę 12-15°C.
Produkując rozsadę bez doniczek, należy nasiona wysiać w połowie lutego w ilości 10 g na 1 m2. Siewki pikuje się w rozstawie 5X5 cm. Stosując większą rozstawę, otrzymuje się rozsadę znacznie silniejszą, dzięki czemu plon kapusty jest wcześniejszy, a główki większe. Temperatura, wietrzenie i podlewanie — takie same jak przy uprawie kapusty w doniczkach.
Ziemię do uprawy rozsady przygotowuje się z ziemi kompostowej lub darniowej z dodatkiem 1/4 części ziemi gnojowej i 1/4 części przekompostowanego, odkwaszonego torfu ogrodniczego. Ziemia taka dobrze trzyma się korzeni.
Na 7-10 dni przed sadzeniem rozsady należy rozpocząć jej hartowanie. Przedłużenie okresu hartowania ponad 10 dni jest niebezpieczne, gdyż może spowodować pojawienie się pośpiechów. Między 1 a 10 kwietnia rozsada kapusty powinna być gotowa do sadzenia w pole.

Sadzenie.


Przed sadzeniem rozsadę należy opryskać preparatem owadobójczym przeciw paciornicy krzyżowiaczce, jak również zaprawić korzenie przeciw śmietce kapuścianej (patrz Szkodniki roślin kapustnych). Kapustę sadzi się w rozstawie 50X50 cm, najlepiej po południu. Bardzo zalecane jest podlanie roślin po posadzeniu.

Kapusta wczesna uprawa. Zabiegi pielęgnacyjne.


Rośliny po przyjęciu nawozi się pogłównie saletrą amonową w ilości 50 kg/ha, sypiąc ją wokół roślin i odchwaszcza międzyrzędzia pielnikiem na krzyż. Odchwaszczanie powtarza się w miarę potrzeby pielnikiem na krzyż. Chwasty wyrastające przy roślinach usuwa się ręcznie i odgarnia ziemię z roślin przesypanych nią przez narzędzia do uprawy międzyrzędowej.
Gdy boczne liście kładą się na ziemię, a wierzchołkowe zaczynają się zwijać w główki, zasila się ją azotem (150 kg saletry amonowej na 1 ha). Nie należy kapusty wczesnej ani obsypywać, ani obredlać.

Zbiór i przygotowanie do sprzedaży.


Zbiór kapusty wczesnej przypada między 5 a 20 czerwca. Główki, jeszcze dość luźne i miękkie wycina się wraz z 4 liśćmi ochronnymi, tj. liśćmi zewnętrznymi nieprzylegającymi do główki.

Uprawa kapusty pod osłonami.


Najlepiej nadają się do tego celu skrzynie inspektowe podwójne lub wędrowne. Można też stosować okrycie z folii perforowanej. Należy przy tym wybrać glebę lżejszą, szybciej się nagrzewającą. Jesienią należy nawieźć teren rozłożonym obornikiem w ilości 6-8 kg/m2.
Rzędy wyznacza się co 38 cm (8 rzędów na szerokość skrzynki podwójnej), w rzędzie sadzi się rośliny co'. 34-40 cm. Gdy rośliny wznowią wzrost, należy zasilić je saletrą amonową w ilości 1 kg na 100 m2. Jeżeli liście są zbyt jasne, trzeba powtórnie zastosować saletrę.
Kapusta wczesna pod osłonami uprawa. Przez cały okres wzrostu należy kapustę obficie podlewać i w dzień utrzymywać w inspekcie temperaturę 14-18°C. Gdy temperatura zewnętrzna nocą ustali się powyżej 6°C, okna można zdjąć. Jeżeli mamy dostateczną liczbę skrzyń, a za mało okien, to można ha noc nakrywać skrzynie samymi matami, a na dzień je zdejmować.
Zbiór kapusty z inspektu stałego powinien zacząć się po 6-7 tygodniach od posadzenia rozsady, tj. w drugiej połowie maja, a z inspektu wędrownego- w tydzień później. W inspekcie uzyskuje się główki nieco mniejsze niż z gruntu.
Coraz częściej jest stosowana uprawa kapusty pod folią.

Kapusta średnio wczesna i późna w gruncie


Jesienią przed orką przedzimową należy wysiać dwie trzecie dawki nawozów fosforowych, a na terenach nie -zalewanych przez wody wiosną — również połowę dawki nawozów potasowych. Pozostałą ilość nawozów fosforowych i potasowych oraz nawozy azotowe daje się przed kultywatorowaniem wiosennym, nawozy azotowe stosuje się w takiej ilości jak pod kapustę wczesną, ale nawożenie pogłówne stosuje się 2 razy, a na glebach słabszych nawet 3 razy. Po kultywatorowaniu pole się bronuje.

Uprawa kapusty późnej.

Rozsada kapusty- produkcja.


Kapusta głowiasta biała uprawa. Rozsadę produkuje się na rozsadniku, który należy co roku zakładać w innym miejscu i nigdy nie siać jej po brukwi. Nasiona, zwłaszcza odmian bardzo późnych, wysiewa się wcześnie na wiosnę, gdy tylko można przygotować rozsadnik. Nasiona w ilości 3-4 g na 1 m2 wysiewa się w rzędy odległe o 8-10 cm, przy siewie siewnikiem o 15 cm. Aby wyprodukować rozsadę do obsadzenia powierzchni 1 ha, trzeba wysiać 600 g nasion o normalnej zdolności kiełkowania. Jeżeli jest sucho, rozsadnik należy podlewać. Gdy tylko zaczyna wschodzić, opryskuje się ją lub opyla dla ochrony przed pchełkami preparatem owadobójczym. W okresie wzrostu rozsady co najmniej raz należy ją odchwaścić. Dobrze jest na 7-10 dni przed sadzeniem zasilić rozsadę saletrą amonową w ilości 1,5-2 kg na 100 m2.
Rozsadę sadzi się w pole w drugiej połowie maja i na początku czerwca, a Odmiany średnio wczesne, nawet do lipca. Na glebach żyznych lub dobrze nawożonych kapustę sadzi się później. Jeśli odmiany późne sadzi się wcześnie, szczególnie na glebach żyznych, to w latach deszczowych główki dorastają za wcześnie i pękają.

Sadzenie i zabiegi pielęgnacyjne.


Kapusta głowiasta uprawa. Przygotowane pole znaczy się w odległościach 60X69 cm, a pod odmiany słabo rosnące, jak Zimowa z Mor, 50X50 cm. Do sadzenia należy wybrać dzień pochmurny, a w razie długotrwałej pogody słonecznej- sadzić rozsadę po południu i zaraz ją podlewać. Jeżeli nie ma możliwości podlewania, dobrze jest przed sadzeniem zanurzyć korzenie kapusty w papce z gliny i krowieńca z dodatkiem Owadziaka.
Kapusta uprawa nawozenie. W czasie wzrostu zasila się ją azotem: pierwszy raz po przyjęciu się rozsady, rozsypując wokół roślin saletrę amonową w ilości 50 kg/ha, a drugi raz wzdłuż rzędów, gdy liście kładą się na ziemi w ilości 100-150 kg/ha. Można dać jednocześnie sól potasową 50%- 150 kg/ha. Jeśli liście są jasnozielone, trzeba zasilić rośliny saletrą po raz trzeci. Przy uprawie odmian późnych można to zrobić nawet na początku września. Inne zabiegi pielęgnacyjne — jak przy uprawie kapusty wczesnej
Zbiór i przygotowanie do sprzedaży. We wrześniu i październiku masa główek odmian późnych zwiększa się najszybciej, nawet o 2% dziennie. Przymrozki do -8°C powodują zmniejszenie się główek i gorsze przechowywanie.
Kapustę późną zbiera się zazwyczaj na początku listopada. Kapusta przeznaczona do przechowywania powinna być wycinana z 4-6 liśćmi ochronnymi. A przeznaczona do bezpośredniej sprzedaży po 15 października może nie mieć liści ochronnych.

Przechowywanie kapusty.


Kapusta głowiasta uprawa. Do przechowywania przeznacza się główki- odmian dobrze się przechowujących, ścisłe, nie popękane, nieuszkodzone przez gąsienice, z 4-6 liśćmi. Można też wyrywać główki z korzeniami i pozostawiać prawie wszystkie liście. Kapusty najlepiej przechowuje się w specjalnych przechowalniach w temperaturze od 0 do 0,5°C i wilgotności od 85 do 90%. W przechowalniach główki z 2-4 liśćmi ochronnymi umieszcza się w klatkach lub układa w pryzmy.
Jeżeli zamierza się przechowywać kapustę krótko, np. nie dłużej niż 1 miesiąc, to można ułożyć główki w nieduże pryzmy w polu, okryć słomą lub łęcinami i brać stopniowo do sprzedaży.

Kopcowanie kapusty.


Na terenie nie podmokłym, suchym, kopie się doły głębokości 25-40 cm i szerokości 1,2-1,5 m. Kapustę z liśćmi ochronnymi układa się główka przy główce, głąbami do góry, w 3-4 warstwach i obsypuje warstwą ziemi grubości 5-10 cm. Po pierwszych mrozach, gdy ziemia na kopcu zmarznie, okrywa się go warstwą słomy lub liści grubości do 30 cm i przysypuje cienką warstwą ziemi. Podczas bardzo silnych mrozów można dodatkowo okryć kopiec obornikiem lub śniegiem. Korzystniej wpływa na przechowywanie kapusty lekkie zamarznięcie kopca niż utrzymywanie w nim za wysokiej temperatury.

Dołowanie kapusty.


Znacznie lepiej przechowuje się kapusta zadołowana. Wyoruje się pługiem szeroką skibę i na dnie bruzdy układa się główki rzędem jedna obok drugiej, korzeniami do góry, i przykrywa następną szeroką skibą, po czym w powstałą bruzdę układa się drugi rząd kapusty itd. Tak przygotowane 3-4 rzędy obsypuje się dodatkowo warstwą ziemi grubości 15 cm. Z nadejściem mrozów całość przykrywa się 20 centymetrową warstwą słomiastego obornika lub liści. Kapustę wydobywa się zazwyczaj na wiosnę lub w czasie odwilży. Po odcięciu korzeni i usunięciu liści zewnętrznych kapusta jest gotowa do sprzedaży.


Autor artykułu- Admin

Przeczytaj również:

Kapusta brukselska uprawa, brukselka uprawa i przechowywanie Kapustę brukselską zalicza się do cennych warzyw zielonych spożywanych w zimie.

Kapusta czerwona uprawa, czerwona kapusta modra Odmiany wczesne wysiewa się zazwyczaj na początku marca do inspektu

Kapusta włoska uprawa, odmiany i właściwości Kapusta włoska jest o wiele mniej wrażliwa na mróz i suszę niż kapusta biała.

Choroby kapusty, szkodniki kapusty, bielinek, mszyca kapuściana Szkodniki: Bielinek kapustnik Piętnówki Tantniś krzyżowiaczek Pchełki Śmietka kapuściana Mszyca kapuściana.