Strona głównawarzywa

Dział warzywa

Marchew uprawa i nawożenie, jak przechowywać marchew.

Data: 2011-06-08, Data edycji: 2019-01-25

WARZYWA KORZENIOWE. Uprawa marchwi


Do grupy warzyw korzeniowych zaliczamy rośliny wytwarzające mięsisty korzeń spichrzowy, który stanowi zwykle część użytkową rośliny. Rośliny te należą do różnych rodzin botanicznych, a mianowicie: baldaszkowatych (marchew, pietruszka, seler) komosowatych (burak ćwikłowy) i złożonych (skorzonera, salsefia). U niektórych z wymienionych tu warzyw część jadalną stanowią oprócz korzenia liście (seler, pietruszka, burak ćwikłowy).
W normalnych warunkach wszystkie warzywa korzeniowe są dwuletnie, W pierwszym roku tworzą gruby korzeń, a w drugim roku wydają pędy kwiatostanowe i nasiona, zużywając na to zapasy znajdujące się w korzeniu spichrzowym.
Korzeń spichrzowy składa się z trzech części: wierzchołkowej, tzw. główki, leżącej pod nią szyjki i korzenia właściwego, z którego wyrastają korzenie boczne. Na przekroju korzenia spichrzowego (z wyjątkiem buraka) rozróżniamy; skórkę, korę oraz walec osiowy (rdzeń). Między walcem osiowym i korą występuje tkanka twórcza.
Warzywa korzeniowe poddane w fazie siewek lub młodych roślin przez dłuższy okres działaniu chłodu mogą wydawać w pierwszym roku wegetacji pędy kwiatostanowe, a nawet nasiona, co dla producenta warzyw jest niekorzystne. Dlatego też warzyw tych nie wysiewa się zbyt wcześnie na wiosnę. Wszystkie warzywa korzeniowe, z wyjątkiem selera, uprawia się z siewu do gruntu. Dobre przechowywanie się, niezbyt wysokie wymagania co do gleby i nawożenia oraz duża wartość biologiczna i dobry smak stanowią zasadnicze zalety tych roślin. Niektóre z nich np. marchew i burak, stały się (obok kapustnych) podstawowymi warzywami w naszymi kraju.


Na temat chorób i szkodników można się dowiedzieć z tego tekstu: choroby marchwi

Marchew właściwości


Opis botaniczny. Nasiona marchwi są drobne, płaskie, zaopatrzone w kolczaste wyrostki, które usuwa się dla ułatwienia siewu. W jednym gramie znajduje się 850 nasion. Nasiona zachowują zdolność kiełkowania do 4 lat. Zdolność kiełkowania nasion świeżych jest niska, w drugim roku wynosi 60-70%. Kiełkowanie w temperaturze 12-I6°C trwa 2-3 tygodnie. Po upływie 40-60 dni od wzejścia zaczyna się tworzyć korzeń spichrzowy. Korzeń ma barwę od pomarańczowożółtej do ceglastopomarańczowej, zależnie od odmiany. Lepsze są odmiany marchwi, których korzeń ma grubą część korową i cienki walec osiowy o barwie zbliżonej do barwy kory. Kształt korzenia zależy od odmiany oraz warunków wzrostu. System korzeniowy jest bardzo głęboki i rozgałęziony, korzenie sięgają do 2 m w głąb gleby, a poziomo rozrastają się w promieniu 50-60 cm. Okres od siewu do zbioru trwa 80-150 dni, zależnie od odmiany, W drugim roku marchew wytwarza pędy kwiatostanowe wysokości około 150 cm. Kwiaty białe, niepozorne, zebrane są w baldachy złożone.

Wartość energetyczna i biologiczna.


Właściwości marchewki. Zawartość suchej masy wynosi około 16%; głównym jej składnikiem są cukry. Marchew właściwości odżywcze. Zawiera dużo żelaza, wapnia, fosforu i witamin, zwłaszcza prowitaminy A, czyli karotenu (od 4 mg u odmian żółtych do 18 mg u odmian czerwonych) w 100 g świeżej masy. W czasie przechowywania zmniejsza się zawartość cukrów prostych i karotenu.

Wymagania klimatyczne i glebowe.


Wyższy plon marchwi uzyskuje się w rejonach, gdzie średnie temperatury lata są niższe, a lato obfituje w opady. Udaje się ona na glebach lżejszych, byle niezbyt suchych. Najlepsze są gleby piaszczyste mocne oraz gliniaste lżejsze, lecz nie nadmiernie wilgotne. Dobrze plonuje na torfach, jednak korzenie nie nadają się do dłuższego przechowywania. Na wcześniejszy zbiór uprawia się ją na glebach lżejszych i z wystawą południową.
Odmiany. Odmiany marchwi różnią się długością okręgu wegetacji oraz kształtem, barwą i wielkością korzenia.

Stanowisko w zmianowaniu, wprawa roli i nawożenie.


Jak siać marchew?


Marchewka uprawa- można uprawiać zarówno w zmianowaniach warzywniczych, jak i rolniczych. W zmianowaniach warzywniczych uprawia się ją w trzecim roku po oborniku, w rolniczych zaś — zazwyczaj w drugim roku po oborniku na glebach słabszych, a w trzecim na glebach żyznych i po mieszankach strukturotwórczych. Marchew należy uprawiać po roślinach odchwaszczających glebę, np. po kapuście, kalafiorze, ogórku, pomidorze, fasoli szparagowej, a z roślin rolniczych — po ziemniaku, pszenicy, rzepaku i mieszankach jednorocznych roślin motylkowych użytkowanych na zieloną paszę. Marchew konsumpcyjną można uprawiać na tym samym polu co trzy lata, a nasienną — co cztery lata.
Uprawa marchwi na redlinach. Należy wykonać głęboką orkę przedzimową. Wiosenna uprawa roli powinna być staranna, w przeciwnym wypadku marchew źle wschodzi.
Marchew uprawna jest wrażliwa na niedobór azotu.
Jak siać marchew? Jeżeli wysiano za gęsto należy przerzedzić, najlepiej po deszczu pozostawiając rośliny w rzędzie co 3 cm. Można to zrobić puszczając brony skośnie do rzędów.
Marchew nawozi się pogłównie pierwszy raz, gdy rozwiną się liście (po pierwszym pieleniu), dając około 50 kg saletry amonowej i drugi raz w 3-4 tygodnie później, dając dawkę dwukrotnie większą.

Zbiór i przygotowanie do sprzedaży.


Marchew uprawa. Pora zbioru marchwi gruntowej zależy od pory siewu oraz od odmiany. Zbiór marchwi sprzedawanej w pęczkach rozpoczyna się wówczas, gdy korzenie mają średnicę powyżej 1,5 cm. Termin zbioru odmiany najwcześniejszej (jesienny siew marchwi) przypada zwykle na początek czerwca, a marchwi z siewu wczesnowiosennego- na połowę czerwca i do końca sierpnia.
Jeżeli jest zbierana na jesieni ma stosunkowo słabą nać, dlatego też korzenie należy podważać, widłami, a na większej powierzchni- pługiem bez odkładnicy. Wyrwane korzenie układa się nacią w jedną stronę, co ułatwia ucinanie lub ręczne obłamywanie naci tuż przy nasadzie. Korzenie od razu sortuje się na handlowe i niehandlowe.

Jak przechowywać marchew?


Korzenie przeznaczone do przechowania powinny być zdrowe, suche, jędrne, nieprzemarznięte. Jak przechowywać marchew? Najlepiej przechowują się w kopcach zagłębionych szerokości 40-89 cm i gęstości 50 cm, przesypane piaskiem lub piaszczystą ziemią. Co 1 m można dać pionową warstwę izolacyjną z piasku lub lekkiej ziemi. Zapobiega to rozszerzaniu się chorób gnilnych. Z wierzchu kopiec przysypuje się warstwą ziemi grubości 5 cm. Gdy nadejdą mrozy, warstwę ziemi się zwiększa do 10 cm, po czym kopiec okrywa się warstwą słomy grubości do 40 cm i przysypuje ziemią.
Korzenie marchwi umieszczone w skrzynkach można przechować w przechowalniach. Wilgotność powietrza w przechowalni powinna wynosić około 95%; temperatura około 0°C.

Odmiany marchwi.


Odmiany marchwi. Do uprawy przyspieszonej nadaje się wczesna odmiana marchwi, której korzenie osiągają wielkość handlową po 60-80 dniach.

Uprawa w inspekcie ciepłym i zimowym.


Kiedy siać marchew? Na najwcześniejszy zbiór sieje się nasiona w lutym lub na początku marca do inspektu ciepłego, na zbiór nieco późniejszy do inspektu zimnego. Grubość warstwy ziemi w skrzyni inspektowej powinna wynosić około 15 cm. Siejemy co 10-15 cm, a między rzędami rzodkiewkę lub koper. Uprawa współrzędna zapewnia większy dochód niż samej marchwi wysianej w rzędy co 6-8 cm. Przy uprawie współrzędnej na 1 okno (1,5 m2) wysiewa się 2-2,5 g nasion, przy siewie czystym 3-3,5 g nasion. Chcąc przyspieszyć mniej więcej o 10 dni wzejście marchwi i kopru, należy nasiona na 10-15 dni przed siewem podkiełkować. Gdy ukażą się pierwsze małe kiełki- sieje się nasiona w wilgotną, świeżo przygotowaną ziemię.
Inspekt należy silnie wietrzyć i utrzymywać temperaturę 12-18°C, nie powinna ona przekraczać 18°C. Niska temperatura nie szkodzi marchwi, za wysoka natomiast powoduje wyciąganie się liści i słabszy rozwój korzenia spichrzowego. Gdy siewki mają już po dwa liście właściwe, trzeba je przerwać, pozostawiając rośliny w rzędzie co 1,5 cm. W tym czasie roślina sadzona współrzędnie powinna być już gotowa do zbioru. Drugą przerywkę wykonuje się, gdy korzenie nadają się do sprzedaży na pęczki. Najlepiej wyrywać co drugą lub trzecią roślinę; właściwy zbiór wykonuje się w miarę, jak korzenie osiągają wielkość handlową. W inspekcie ciepłym okres od wzejścia roślin do pierwszego zbioru korzeni wynosi około 59 dni. Gdy ustali się dość ciepła pogoda, co następuje zwykle około połowy kwietnia, okna zdejmują się, a na chłodne noce skrzynie przykrywa się tylko matami.

Uprawa pod folią.


Kiedy siejemy marchew? Wysiewa się przed zimą lub wczesną wiosną nasiona podkiełkowane na zagonie takiej szerokości, aby móc okryć go folią perforowaną.

Uprawa marchwi na nasiona


Marchew na wysadki uprawia się podobnie jak marchew konsumpcyjną na zbiór późny. Plantacje wysadków wymagają izolacji przestrzennej do 800 m. Marchew odmiany wczesne wysiewa się w czerwcu, a nawet na początku lipca, odmiany średnio wczesne- w końcu maja, późne w końcu kwietnia. Po wykopaniu korzeni wybiera się typowe dla danej odmiany i kopcuje nie typowe korzenie przeznacza się na sprzedaż.
Marchew uprawa i nawożenie. Wysadki sadzi się wcześnie na wiosnę. Przed sadzeniem sprawdza się czy wierzchołki wzrostu są zdrowe. Pole pod wysadki, najlepiej w drugim roku po oborniku, orze się głęboko na jesieni. Wiosną wysiewa się 50-60 kg N (200-250 kg saletrzaku lub 150 kg saletry amonowej), 35-45 kg P2O5(200-250 kg superfosfatu pylistego) oraz 100-150 kg K2O (200-300 kg soli potasowej 50%). Pole kultywatoruje się i bronuje, a następnie wyznacza rzędy co 80 cm dla późnych odmian, co 50 cm dla wczesnych, w rzędzie zaś miejsca co 30 cm, Do sadzenia długich korzeni używa się specjalnego kołka. Korzeń należy dobrze obcisnąć ziemią (udeptać ją wokół niego), a z wierzchu przykryć 2-3-centytymetrową warstwą ziemi.
Oprócz odchwaszczania stosuje się obredlenie, gdy mają już wysokość około 40 cm. Ostatnie odchwaszczenie wykonuje się, gdy rośliny kwitną. Chwasty w fazie kiełków i liściem można zniszczyć chemicznie w kilka dni po posadzeniu wysadków.
Nasiona dojrzewające zmieniają barwę na szarozieloną, a baldachy nabierają barwy brązowoszarej. Na małych plantacjach zbiór wykonuje się kilkakrotnie, ścinając baldachy w miarę dojrzewania, na dużych plantacjach ścina się jednorazowo (wraz z pędami), gdy 2/3 baldachów nadaje się do zbioru. Zbiór wykonuje się rano, gdy rośliny są wilgotne, aby zapobiec wysypywaniu się nasion. Ścięte nasienniki wiąże się w nieduże pęczki i dosusza, a następnie młóci cepami lub na młocarni (zbiory z dużych plantacji). Nasiona oczyszcza się w wialni, a potem dosusza. Szczecinki usuwa się przez otarcie na bukowniku. Następnie nasiona doczyszcza się na młynku.


Autor artykułu- Admin

Przeczytaj również:

Pietruszka uprawa, jak sadzić pietruszkę, przechowywanie Liście pietruszki są bogatym żródłem witaminy A i C

Seler uprawa, seler korzeniowy i naciowy Seler rozróżnia się dwie odmiany selera: seler korzeniowy i seler naciowy

Choroby marchwi, szkodniki marchwi i buraka, septorioza selera Szkodniki: Połyśnica marchwianka Bawełnica topolowo-marchwiowa Mszyca trzmielinowo-burakowa Smietka ćwiklanka

Cykoria uprawa, cykoria liściowa i sałatowa Częścią jadalną cykorii sałatowej jest duży pąk liściowy, który uzyskuje się pędząc jednoroczne korzenie.