Strona głównawarzywa

Dział warzywa

Sałata uprawa, uprawa sałaty pod osłonami

Data: 2011-06-08, Data edycji: 2019-01-19

Artykuł jest podzielony na części, kliknij interesujący Cię temat:
Sałata uprawa w gruncie >> w tunelu foliowym >> w szklarni >> sałata na nasiona

WARZYWA LIŚCIOWE- uprawa sałaty


W grupie tej znajdują się warzywa należące do różnych rodzin botanicznych, a mianowicie:
sałata i cykoria należy do złożonych, szpinak zwyczajny — do komosowatych, kapusta pekińska — do krzyżowych, szpinak nowozelandzki — do pryszczymicowatych.
Sałata właściwości. Częścią jadalną tych warzyw są liście. Rozpowszechnienie uprawy i spożycie warzyw liściowych było dotychczas niewielkie. Ze względu jednak na dużą zawartość witaminy A i składników mineralnych zapotrzebowanie na te warzywa ciągle wzrasta. Do zwiększenia ich spożycia oraz uprawy przyczynia się również krótki okres produkcji większości z nich. Warzywa te uprawia się najczęściej jako przedplony i poplony, zarówno w gruncie, jak i pod szkłem.

Ze względu na szybki wzrost i bogate ulistnienie rośliny z tej grupy wymagają gleby zasobnej w składniki pokarmowe oraz w wodę. Z wyjątkiem szpinaku nowozelandzkiego rośliny dają najlepszy produkt handlowy wówczas, gdy temperatura w okresie wegetacji jest stosunkowo niska. W latach gorących i suchych, na glebach ubogich w składniki pokarmowe i wodę wytwarzają mało twardych i niesmacznych liści. Sałata i szpinak znoszą niezbyt duże mrozy.


Szkodniki i choroby sałaty opisane są szczegółowo tutaj: Mszyca na sałacie

Warzyw liściowych nie można po zebraniu długo przechowywać, ponieważ szybko więdną lub gniją. Wyjątek stanowi kapusta pekińska, która — odpowiednio przechowywana jesienią — może przetrwać kilka tygodni w stanie świeżym.
Niektóre warzywa, jak cykoria, nadają się do pędzenia w pomieszczeniach ciepłych bez światła, dzięki czemu można stale mieć świeży produkt w ciągu całego okresu zimowego.
Wszystkie warzywa liściowe, z wyjątkiem cykorii są roślinami jednorocznymi. Spośród nich największe znaczenie gospodarcze ma sałata. Uprawiane u nas odmiany sałaty należą do następujących typów:
1)sałata głowiasta- tworzy mniej lub bardziej zwarte główki;
2)sałata listkowa- nie tworzy główek; liście ma długie, często o brzegach fryzowanych, zebrane w rozetę;
3)sałata rzymska właściwości- tworzy bardzo luźne i wydłużone główki, liście są długie;
4)sałata szparagowa tzw. głąbiki krakowskie- ma liście wydłużone spiczaste, w rozecie ułożone pionowo; częścią jadalną jest gruby, soczysty, młody pęd kwiatostanowy.

SAŁATA GŁOWIASTA


Wiadomości ogólne.


Sałata zielona właściwości. Opis botaniczny. Nasiona drobne, kształtu łódkowatego, płaskie, barwy zależnie od odmiany i typu sałaty białosiwej, żółtawej lub brązowoczarnej. Sałata nasiona. W 1 gramie znajduje się 1000-1300 nasion. Zdolność- kiełkowania zachowują nasiona do 5 lat, kiełkują około 10 dni. Liścienie są małe, owalne, żółtozielone lub jasnozielone. Korzeń początkowo słabo rozgałęziony, po przesadzeniu rośliny- wiązkowy. Liście siedzące; barwa i kształt liści zależą od odmiany i typu sałaty. Po upływie 45-70 dni od siewu tworzą się mniej lub bardziej zwarte główki albo nie tworzą się i sałata wybija w pęd kwiatostanowy wysokości do 1 m . Kwiaty są drobne, żółte, zebrane w koszyczki.
Sałata gatunki. Rozróżniamy dwa typy sałaty głowiastej:
sałata masłowa- o delikatnych, wiotkich, błyszczących i jakby tłustych liściach, tworzących niezbyt duże i stosunkowo luźne główki;
sałata krucha- o liściach sztywnych, soczystych i kruchych, tworzących bardzo duże główki.
Sałata masłowa uprawa. Sałata masłową ma krótki okres wegetacji i bardzo szybko wydaje pęd kwiatostanowy; sałata krucha jest późniejsza i bardzo trudno wybija w pęd kwiatostanowy, toteż może być uprawiana w okresie letnim.

Wartość energetyczna i biologiczna.


Sałata właściwości odżywcze. Większą wartość biologiczną ma sałata odmiany o liściach zielonych, ponieważ zawierają nawet 30-krotnie więcej witaminy A niż liście żółtobiałe. Jakie witaminy ma sałata? Liście sałaty zawierają znaczne ilości żelaza i fosforu. Znajdujący się w liściach sok mleczny nadaje jej gorzkawy smak pobudzający apetyt.
Ze względu na łatwość uprawy oraz krótki okres wegetacji sałata liściowa jest jednym z podstawowych warzyw uprawianych wiosną na skalę towarową i w ogródkach. Należy do zasadniczych warzyw produkowanych wczesną wiosną w szklarniach i inspektach.

Wymagania klimatyczne i glebowe.


Rozsada sałaty głowiastej dobrze znosi przymrozki. Niektóre odmiany są na tyle wytrzymałe na mróz, że rozsadę można sadzić jesienią do gruntu, gdzie zimuje pod pokrywą śnieżną. Sałata głowiasta masłowa najlepiej rośnie i zawiązuje główki w temperaturze 12-16°C. Szkodliwe są dla niej upały; wiąże wtedy główki małe, luźne o liściach twardych, gorzkich i szybko wydaje pędy kwiatostanowe.
Pod uprawę sałaty wczesnej najlepiej nadają się tereny o wystawie południowej, osłonięte od wiatrów. Odmiany późne rosną dobrze w miejscach mniej nasłonecznionych, chłodniejszych i wilgotniejszych.
Sałata jest wrażliwa na długość lata. Ładne główki zwija przy dniu trwającym do 12 godzin, dłuższy dzień wpływa na szybkie wyrastanie pędów kwiatostanowych.

Uprawa sałaty w gruncie


Salata maslowa- odmiany gruntowe. Różnią się one długością okresu i wegetacji, kształtem główki, zabarwieniem oraz delikatnością liści stopniem ich pomarszczenia.

Stanowisko w zmianowaniu, uprawa roli i nawożenie.


Uprawa sałaty masłowej. Sałatę uprawia się zwykle przed warzywami późno sadzonymi lub współrzędnie z roślinami, które początkowo rosną wolno, jak np. ogórek. Jesienią uprawia się sałatę w poplonie po warzywach zbieranych w sierpniu. Najlepiej rośnie na polu nawożonym kompostem lub dobrze rozłożonym obornikiem (40 t/ha), wywiezionym na pole bardzo wcześnie wiosną i wymieszanym z górną warstwą roli. Jeśli gleba jest z natury zasobna, to wystarczy nawożenie organiczne. Na glebach słabszych należy dać na wiosnę dodatkowo 0.5 kg N (2 kg saletrzaku), 0,5-0,7 kg P205 (3-4 kg superfosfatu pylistego i 0,7-1,1 kg K2O (1,2-1,8 kg soli potasowej 50%) na 100 m2.

Produkcja rozsady.


Sałata krucha uprawa. Sałatę gruntową na zbiór najwcześniejszy- uprawia się z rozsady przygotowanej w doniczkach ziemnych. W tym celu w połowie lutego wysiewa się (w szklarni do skrzynek lub do inspektu o temperaturze 12-15°C) nasiona w ilości 3-4 g na 1 m2. Po 3-4 tygodniach siewki przepikowuje się do doniczek, które ustawia się w inspekcie o temperaturze 12-15°C lub pikuje się bezpośrednio do inspektu w rozstawie 5X4 cm. Pikowana rozsada ma dobrze rozwinięte korzenie i daje plon wcześniejszy niż rozsada niepikowana.
Sałata uprawa w gruncie. Jeśli produkuje się rozsadę bez pikowania, to na 5-6 tygodni przed terminem sadzenia do gruntu sieje się nasiona sałaty do inspektu w rzędy wyznaczone co 5 cm, biorąc 1 g nasion na 1 m2. W inspekcie o wysokiej temperaturze (ponad 27-28°C) nasiona tracą zdolność kiełkowania i salata glowiasta nie wschodzi. Dla wyprodukowania rozsady na obsadzenie 100 m2 trzeba wysiać 3-5.nasion.
Uprawa sałaty kruchej. W celu uzyskania rozsady sałaty przeznaczonej na zbiór średnio wczesny z gruntu sieje się nasiona do inspektu zimnego w marcu lub na początku kwietnia.
Na 10-12 dni przed sadzeniem rozsady do gruntu należy rozpocząć jej hartowanie: początkowo silnie wietrzyć inspekty, potem zdejmować okna na dzień, a następnie i na noc.

Sadzenie i zabiegi pielęgnacyjne.


Sałata krucha uprawa. Rozsadę sałaty najwcześniejszej sadzi się do gruntu w końcu marca lub na początku kwietnia. Rozsadę odmian najwcześniejszych sadzi się w rzędy co 30-35 cm, a w rzędzie co 20-25 cm, rozsadę odmian późniejszych w rzędy co 30-10 cm, a w rzędzie co 20-30 cm. Uprawiając sałatę na zagonach szerokości 120 cm, sadzi się rozsadę w 5-6 rzędach wzdłuż zagonu i co 20-30 cm w rzędzie. Rozsada posadzona za głęboko nie wiąże główek i łatwo gnije.
Gdy rośliny się przyjmą, zasila się je saletrą amonową (150 kg/ha) oraz zwykle jednorazowo odchwaszcza glebę. Zbiór najwcześniejszej sałaty następuje w połowie maja. Ponieważ zajmuje ona pole krótko, opóźnione pole można zająć pod uprawę innych warzyw np. kapusty późnej i ogórka na zbiór późny lub pomidora.
Sałata uprawa z nasion. Można sałatę na zbiór średnio wczesny siać na miejsce stałe, gdzie uprawia się ją jako śródplon, np. z ogórkiem lub pomidorem. Z siewu do gruntu uzyskuje się główki w końcu czerwca lub na początku lipca.
Sałata zimowa uprawa. Nasiona sałaty masłowej na zbiór jesienny sieje się na rozsadniku w połowie lipca, w sierpniu zaś sadzi rozsadę na miejsce stałe. Do jesieni osiąga wielkość handlową.

Uprawa sałaty pod osłonami.


Uprawa sałaty w tunelu foliowym, szklarni inspekcie. Sałatę uprawia się w szklarniach ogrzewanych i zimnych w przedplonie zazwyczaj przed pomidorem i ogórkiem. Nie jest wskazaną uprawa z tymi warzywami, gdyż rośliny mają różne wymagania co do temperatury. W inspektach lub szklarniach można sadzić ogórki dopiero na 10 dni przed zbiorem sałaty.

Produkcja rozsady.


Uprawa sałaty pod folią. W szklarniach, foliach i inspektach uprawia się sałatę tylko z rozsady pikowanej lub wyprodukowanej w doniczkach. Aby otrzymać silną rozsadę, należy wysiać nasiona w odpowiednim terminie. Sałata kiedy siać?

Uprawa sałaty w szklarni


Termin siewu Termin sadzenia rozsady Pora zbioru
15.X 20.XI styczeń (rozety liści bez główek)
15.XI 25.XII luty (rozeta liści bez główek)
20.XII l.II marzec
l.II 10.III początek kwietnia
5.II 15-20.III koniec kwietnia
ze szklarni zimnych- początek maja

Sałata lodowa uprawa. Nasiona sieje się do skrzynek z ziemią próchniczną z dużą domieszką piasku w ilości 3 g nasion na 1 m2. Dwutygodniowe siewki pikuje się w rozstawie 5X3 cm do skrzynek z ziemią nieco żyźniejszą, ale również z dużym dodatkiem piasku. Utrzymuje się temperaturę 15°C,a w dni pochmurne- nawet 10°C. Gdy rośliny zewrą się, należy posadzić je na miejsce stałe, lub gdy mają po 2 liście właściwe — przepikować do doniczek o średnicy 6 cm. Po posadzeniu starszej rozsady doniczkowanej na miejsce stałe otrzymuje się główki handlowe po 14-20 dniach.

Sadzenie i zabiegi pielęgnacyjne.


Sałata rzymska uprawa. Sałatę wczesną sadzi się w rozstawie 10X15 cm, a nawet 10X10 cm. W miarę osiągania wielkości handlowej (dobrze wyrośnięte rozety liściowe) przesadza się rośliny, a pozostawione rozrastają się tworząc główki. Na początku kwietnia rozsadę sadzi się w rozstawie 13-15X16-20 cm, aby każda roślina mogła uformować główkę.
Gdy sałata rozrośnie się, należy ją podlewać obficie, ale rzadko i tylko z rana, a także możliwie często wietrzyć. Sałata podlewana za często i rzadko wietrzona łatwo gnije i ginie. U starszej sałaty, tworzącej główki, gniją dolne liście przy nasadzie. W dni słoneczne sałata niewietrzona może być łatwo „przypalona”, wówczas brzegi najmłodszych listków zasychają, a zewnętrzne stają się twardsze i nabierają barwy ciemnozielonej. Takie główki nie mają wartości handlowej.

Zbiór i przygotowanie do sprzedaży.


Uprawa sałaty w tunelach foliowych. Sałata wczesna może nie mieć zwięzłej główki, musi tworzyć rozetę dobrze wyrośniętych liści. Po wyrwaniu lub wycięciu roślin usuwa się nadgniłe liście oraz korzeń, sortuje według wielkości i wyborów, a następnie układa w płytkich skrzynkach jedną warstwą, głąbami do góry. Sałatę późniejszą pakuje się do głębokich skrzynek ażurowych w 2-3 warstwach również głąbami do góry.

Uprawa sałaty na nasiona


Uprawa roli i nawożenie.


Sałata siewna. Sałata uprawiana na nasiona daje największe plony na glebach lżejszych, ciepłych, nie kwaśnych, z dużą zawartością próchnicy. Najlepszym przedplonem są rośliny odchwaszczające pole, uprawiane na oborniku.
Orka jesienna powinna być głęboka. Glebę o odczynie kwaśnym, należy zwapnować. Wiosną wysiewa się na 1 ha: 75 kg N (300 kg saletrzaku), 75-90 kg P2O5 (400-500 kg superfosfatu) oraz 100-130 kg K2O (170-200 kg soli potasowej 50%).
Chociaż sałata jest rośliną prawie całkowicie samopylną, obowiązuje w uprawie na nasiona izolacja od innych sałat nasiennych wynosząca od 200 do 400 m.

Siew do gruntu lub produkcja rozsady.


Sałatę odmian inspektowych i wczesnych gruntowych uprawia się z rozsady, odmian gruntowych późnych- z siewu na miejsce stałe lub z rozsady. Rozsadę przygotowuje się tak samo, jak rozsadę sałaty konsumpcyjnej. Nasiona sieje się na początku marca, a rozsadę sadzi do gruntu w połowie kwietnia w rozstawie 30-49 X 25-20 cm. Przy uprawie sałaty z siewu na miejsce stałe nasiona, w ilości 2 kg na 1 ha, wysiewa się siewnikiem. Odległość między rzędami 40 cm, jeżeli nie zestawia się rzędu nieobsianego, lub 30 cm, jeżeli obsiewa się 4 rzędy, a piąty nieobsiany pozostawia na przejście.

Zabiegi pielęgnacyjne.


Pierwsze odchwaszczenie należy wykonać jak najwcześniej. Gdy sałata ma 3-4 liście, trzeba rośliny przerwać, pozostawiając typowe dla danej odmiany co 20-25 cm. Gdy sałata zaczyna zwijać główki (zarówno wyprodukowana z siewu bezpośrednio do gruntu, jak i z rozsady), wykonuje się drugą selekcję, usuwając rośliny niewiążące główek lub nietypowe dla danej odmiany. Trzecią selekcję przeprowadza się pa zawiązaniu główek, usuwając rośliny, które przedwcześnie wydały pędy kwiatostanowe. Ostatnie odchwaszczanie wykonują się, gdy sałata zaczyna wybijać w pędy kwiatostanowe. Podczas późniejszego odchwaszczania można by łatwo złamać kruche pędy.
Zbiór nasion, młocka i czyszczenie, Dojrzewanie nasion, co następuje w końcu sierpnia- na początku września, poznaje, się po tym, że koszyczki, w których dojrzały nasiona, mają biały puszek. Do zbioru przystępuje się, gdy 60-703/o koszyczków jest dojrzałych. Zbiór najlepiej wykonać rano, gdy koszyczki są zamknięte. Ścina się wówczas całe pędy, wiąże po kilka w pęczki, ustawia w kopki i dosusza. Po wysuszeniu zbiera się na płachty i młóci na klepisku cepami lub na młocarni następnie doczyszcza nasiona na wialni i młynku. Wilgotność nasion doprowadza się do 8%.


Autor artykułu- Admin

Przeczytaj również:

Uprawa szpinaku, jak uprawiać szpinak? Szpinak zawiera białko oraz związki żelaza łatwo przyswajalne dla organizmu.

Choroby i szkodniki sałaty, cykorii sałatowej i szpinaku, mączniak Szkodniki i choroby sałaty: Mszyce Zgorzel siewek Mączniak rzekomy sałaty Zgnilizna twardzikowa na sałacie Szara pleśń na sałacie

Uprawa papryki w gruncie, jak sadzić papryke Papryka ostra, zawiera związek o bardzo ostrym smaku kapsaicynę.

Pomidor uprawa w szklarni, uprawa pomidorów gruntowych i w folii Pomidor uprawa pod folią, w inspekcie i w gruncie.